បណ្ណសារសម្រាប់សមានក្រុម របាំ
ទៅមើលរបាំនៅសាលមហោស្រពចតុមុខ
ផ្សាយដោយ ឧត្តម ក្នុង ខ្ញុំ និង អ្នក, របាំ, រូបភាព លើ ខែឧសភា 20, 2011
របាំសម្តែងយប់នេះមាន៖
- របាំកណ្តូបសេះ
- របាំទេពអប្សារា
- របាំគោះអង្ក្រង
- របាំសុវណ្ណមច្ឆា
- របាំភ្លុយសួយ
- របាំឈួយឆាយ
- របាំបេះក្រវាញ
- របាំផ្លិត
- របាំកប្បាសទុំ
មើលផងដែរ៖
ទស្សនារបាំខ្មែរនៅភ្នំពេញ
ផ្សាយដោយ ឧត្តម ក្នុង ព័ត៌មាន & ដំណឹងផ្សេងៗ, របាំ, អប់រំ និង វប្បធម៌ លើ ខែមីនា 15, 2011
របាំ យីកេហោមរោង
ផ្សាយដោយ ឧត្តម ក្នុង របាំ, អប់រំ និង វប្បធម៌ លើ ខែកុម្ភៈ 26, 2011
យីកេហោមរោង គឺជាឈុតមួយនៅក្នុងផ្នែកល្ខោនយីកេ។ មុននឹងសម្តែងរឿងអ្វីមួយ គេតែងតែធ្វើពិធីហោមរោង សុំទឹក សុំដី សុំព្រៃព្រឹក្សា និងរៀបគ្រឿងសការៈថ្វាយដល់ទេវតា អ្នកតាព្រៃភ្នំ ព្រាយតូចព្រាយធំ ស្រីខ្មៅ កន្ទងខៀវ ឲ្យចូលមកសន្ថិតក្នុងតួរអង្គនិមួយៗ សម្តែងបានល្អជោគជ័យ និងសុវត្តិភាព។
របាំទេពមនោរម្យ
ផ្សាយដោយ ឧត្តម ក្នុង របាំ, អប់រំ និង វប្បធម៌ លើ ខែមករា 28, 2011
របាំទេពមនោរម្យ ជារបាំព្រះរាជទ្រព្យ ឬរបាំក្បាច់បុរាណខ្មែរ ដែលចង់បង្ហាញពីនារីសួគាដែលមានរូបឆោម លោមពណ៌ល្អទ្រង់គ្រឿង ភ្លឺភ្លែកស្រស់សង្ហា ពាក់ម្កុដប្រៀបដូចទេពធីតាចុះពីឋានលើមកពុនពេន រេរាំនៅក្នុងសួនប្រកបដោយបរិយាកាសរីករាយបំផុត។
របាំទេពអប្សរា
ផ្សាយដោយ ឧត្តម ក្នុង របាំ, អប់រំ និង វប្បធម៌ លើ ខែមករា 26, 2011
អត្ថបទស្រាវជ្រាវ៖
នៅក្នុងរចនាប័ទ្មអង្គរវត្ត (ពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី ១២)នៅលើជញ្ជាំងប្រាសាទអង្គរវត្ត គេសង្កេតឃើញមានរូបទេវតា ឬទេពអប្សរ ឈររេរាំញញឹមប្រិមប្រិយ ដោយគ្មានស៊ុមជាទម្រ ឬជម្រកឡើយ ។ រូបទេពអប្សរ នៅលើជញ្ជាំងអង្គរវត្តមានច្រើនពន់ពេកណាស់ ហើយ មានកាយវិការខុសៗគ្នាទាំងអស់ ។ រូបទេពអប្សរខ្លះមានពាក់មកុដកំពូលបីខ្ពស់ និងស្លៀកសំពត់ផ្កាស្តើង គ្មាន ផ្នត់ ដោយទម្លាក់ជាយសងខាងម្ខាងធំ ម្ខាងតូច ឯទេព អប្សរខ្លះទៀត ឥតមានមកុដទេ តែមានក្រងសក់ជាច្រើន បែបយ៉ាង ដូចក្រងជាភួងផ្កាជាដើម ។
បណ្តាចម្លាក់បុរាណនៅលើជញ្ជាំងប្រាសាទ អង្គរវត្តបានបញ្ជាក់ប្រាប់ពីបរិបទសង្គមវប្បធម៌ សម័យនោះ ហើយដែលវត្តមានរបស់រូបស្រីរបាំ ទាំងនោះវាពិតជាធ្វើឱ្យយើងស្គាល់នូវបរិយា កាសសង្គមវប្បធម៌ខ្មែរ នាសម័យមហានគរ កាលពី១០០០ឆ្នាំមុន ។ រូបចម្លាក់ទេពអប្សរដែលមានរាប់ពាន់ នៅលើជញ្ជាំងប្រាសាទខ្មែរមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ថ្វីបើជាទីពេចពិលរមិលមើល សម្រាប់ទេស ចរណ៍ទាំងជាតិ និងអន្តរជាតិ ។ ប៉ុន្តែនៅបានបង្កប់នូវចម្ងល់ជាច្រើននៅឡើយ អំពីលក្ខណៈជាតិពិន្ធុវិទ្យា អំពីទំនាក់ទំនងវប្បធម៌ និងបញ្ហា ចម្បងខ្លះដែលនៅលើជញ្ជាំងប្រាសាទសឹងតែ ១០០% គឺឃើញតែវត្តមាន របស់ ទេពអប្សរ ។ ហើយក្នុងចំណោមទេពអប្សររាប់ពាន់នៅអង្គរ វត្តនោះទៀតសោត ក៏មានលក្ខណៈខុសប្លែកៗ គ្នាដែរ ។ ដូចជាអប្សរាខ្លះទ្រង់អលង្ការមាន សំពត់អាវបិទបាំងខុសៗគ្នា និងមាន ឥរិយាបថ ខ្លះញញឹម ខ្លះស្រពោន ខ្លះចេញធ្មេញ ខ្លះយំ និងរេរាំតាមក្បាច់ផ្សេងៗគ្នា ។
លោកដេវិតដែលជាអ្នកសារព័ត៌មាន និងស្រាវជ្រាវម្នាក់របស់សារព័ត៌មាន “Dat Asai Press” បានឱ្យដឹងថា ការចាប់ផ្តើមនៃការ សិក្សាស្រាវជ្រាវលើបញ្ហានេះ អស់រយៈពេល ១៥០ឆ្នាំមកហើយ ។ តាមការស្ទាបស្ទង់ពី បណ្ឌិតប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរដែលបានការសិក្សាទៅ លើប្រាង្គប្រាសាទនានា និងសិក្សាទៅលើប្រវត្តិ ដុំថ្មនៃការរចនារូប ចម្លាក់ទាំងនោះ ។ សរុបមក គឺមានមតិភាគច្រើនគេបានគិតថា រូបចម្លាក់ទេពអប្សរទាំងនោះ គឺគេរចនាឡើងគ្រាន់តែជាសិល្បៈនៃការតុបតែងជាជាងការពិពណ៌នាអំពីមនុស្សនៃសម័យកាលនោះ ។ ប៉ុន្តែសម្រាប់អ្នកដើរកំសាន្តវិញ ពួកគេតែងតែទទួលបាននូវព័ត៌មានថា រូបចម្លាក់ និងទេពអប្សរទាំងនេះគឺទេវ ឬក៏ជាភរិយាដែលនៅបម្រើព្រះ ឥន្ទ្រនៅលើ ស្ថានសួគ៌ តែសរុបមកអ្វីៗគឺវានៅតែស្រពិច ស្រពិលអស់រយៈពេលជាង១៥០ឆ្នាំមកហើយ ។
លោកបណ្ឌិតបុរាណវីទូមីសែលត្រាណេ បានសិក្សា អំពីរូបទេពអប្សរទាំងជាង១០០០ ថា បានបង្ហាញឱ្យយើងស្គាល់ ពីបរិយាកាសសង្គម វប្បធម៌ខ្មែរសម័យមហានគរកាលពី១០០០ឆ្នាំ មុន ហើយរហូតមកដល់ពេលនេះលោកថា ក្រុមអ្នកបុរាណវិទ្យាបានធ្វើការស្រាវជ្រាវផ្តោតតែ ទៅលើអាទិទេព ផ្នែកស្ថាបត្យកម្មនៃប្រាសាទ បុរាណតែប៉ុណ្ណោះ ដែលនេះជាកង្វះខាតមួយ ដែលគប្បីត្រូវបំពេញ ។ លោកបានសិក្សាឃើញ មួយចំណែកអំពីរូបអប្សរាមានទាក់ទិននឹងជន ជាតិខ្មែរលើ និងជនជាតិ មុនិៈ នៅភាគខាងត្បូង វៀតណាម ។ ភស្តុតាងមួយចំនួនបញ្ជាក់ថា ស្ត្រី កុលសម្ព័ន្ធខ្មែរលើ ដែលជាសក្ខីភាពនៃវប្បធម៌ និងជាតិពន្ធុវិទ្យារវាងខ្មែរ កាន់សាសនាឥណ្ឌា ដែលបន្សល់នៅតំបន់សៀមរាបអង្គរ ។
ចំពោះលោក ដេវិត ដំបូងឡើយលោកបាន សិក្សាស្រាវជ្រាវពីឯកសារ ដែលបង្កើតឡើង ដោយ“German Apsara Conservation ” ឃើញ ថា មានរូបចម្លាក់ទាំងអស់ ១៧៩៦ នៅតំបន់ អង្គរវត្តនោះ ។ បន្ទាប់មកលោកបានយក រូបភាព ដែលបានថតទុកជាឯកសារនោះទៅស្នើឱ្យក្រុម បច្ចេកទេសកុំព្យូទ័ររបស ម់ហាវិទ្យាល័យ មីស៊ីហ្គែន របស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដើម្បីធ្វើការវីភាគទៅ លើរូបចម្លាក់ទាំងអស់នេះ ។ នៅក្នុងករណីនេះ លោក “Anil K Janin” ដែលជាអ្នកដឹកនាំក្រុម វិទ្យាសាស្ត្រកុំព្យូទ័រនេះ បានពន្យល់ឱ្យដឹងថា នៅ ពេលពង្រីកឱ្យធំ ទៅលើរូបចម្លាក់អប្សរា ឬរូប នារីរបាំនោះ គឺទម្រង់ស្ត្រីទាំងអស់នេះ ប្រៀបដូច ជាទេពធីតា ឬទេវមានឫទ្ធិមួយ ។ នៅមានឯក សារមួយរបស់ចិន ដែលបានសរសេរឡើងនៅ ក្នុងឆ្នាំ ១២២៥ បានសរសេរយ៉ាងខ្លីថា នៅពេល នោះ គឺមាននារីរបាំរបស់បរទេសចំនួន ២០០ នាក់ ដែលបានមកចូលរួមសម្តែងនៅក្នុងពិធី បុណ្យព្រះពុទ្ធនៅក្នុងប្រាសាទ ជ័យវរ្ម័ននេះ ដែលនេះស្តែងឱ្យឃើញថា អង្គរវត្ត គឺជាមជ្ឈមណ្ឌល អន្តរជាតិ ។
លោក ពេជ្រ ទុំក្រវិល ទីប្រឹក្សាក្រសួងវប្ប ធម៌វិចិត្រសិល្បៈបានមានប្រសាសន៍អំពីអត្ថន័យ អប្សរាក្នុងសិល្បៈខ្មែរថា ជាស្រីរបាំសួគ៌ ដែល មានដើមកំណើតពីការកូរសមុទ្រទឹកដោះរវាង ទេវៈ និងអសុរៈ ហើយអប្សរានេះមានតួនាទីធ្វើ ឱ្យមានភាពសប្បាយរីករាយឱ្យមានសុភមង្គល កើតឡើង ។ លោក ពេជ្រ ទុំក្រវិលបដិសេធពី ការអធិប្បាយអំពីរូប អប្សរាលើជញ្ជាំងអង្គរវត្ត ដោយសារតែវាមិនមែនជាជំនាញរបស់លោក និងពន្យល់ត្រឹមតែអប្សរាក្នុងទស្សនីយភាព សិល្បៈ គឺមានច្រើន ។ ហើយដែលមានក្នុងរបាំ ព្រះរាជទ្រព្យ ឬរបាំក្បាច់បុរាណខ្មែរ និងល្ខោន ក្បាច់បុរាណ ។ ក្នុងនេះដែរលោកមានប្រសាសន៍ ថា របាំស្រីសួគ៌មានចារឹកក្នុងសម័យនគរភ្នំដូច មានក្នុងសិលាចារឹកជ័យវរ្ម័នទី១ (គ.ស៦០០) ដែលសម្រាប់សម្តែងឧទ្ទិសដល់អាទិទេព មាន ព្រះឥសូរជាដើម ក្រៅពីនេះទេពអប្សរនេះអាច មានតាំងពី សម័យនោះផង ។ បើតាមឯកសារសៀវភៅរបាំអប្សរារបស់អ្នកគ្រូកែវ ណារុំ និងអ្នកគ្រូ ព្រឹស៊ីសា ផាន្ទា និង វចនានុ ក្រមសម្តេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត ពាក្យ អប្សរា ដែលពាក្យសំស្ក្រឹតថា អប្សរ ឬអប្សរា បាលី គឺអច្ឆរា ជាស្រីមាន សម្បុរ ថ្លាស្រស់ផូរផង់ ឬស្រីមានមុខថ្លាស្រស់បំព្រង ។ តាមសេចក្តី តំណាលក្នុងគម្ពីព្រាហ្មណ៍ថា ស្ត្រីសួគ៌ពួកមួយ ដែលផុសឡើងពីទឹកក្នុងកាលដែលកូរយកទឹក អម្រឹតនៅសមុទ្រទឹកដោះ ។ បានសេចក្តីថា ក្នុង ចលនាកូរមានលេចចេញ ពីផ្ទៃសមុទ្រនូវសត្វចម្លែកអស្ចារ្យជាច្រើនជាបន្តបន្ទាប់ ដែលក្នុង ខណៈនោះ ក៏មានលេចនូវតួនាងទេពអប្សរជា ច្រើនពត់ពេនខ្លួនរាំនៅលើអាកាស ។ ប៉ុន្តែតាម ការពិតមិនមែនដូច្នោះទេ ដែលហៅថា អប្សរ ឬអប្សរានោះ ដោយសេចក្តីថា “ស្រីសួគ៌មាន សម្បុរភ្លឺថ្លាផូរផង់ ឬស្រីសួគ៌ឆើតឆោម” ។ ក្នុង ការប្រើប្រាស់ពាក្យនេះខ្មែរប្រើក្លាយ ជាអក្សរក៏ មានដូចជាពាក្យស្រីអក្សរ , ស្រីទេពអក្សរបវរ កញ្ញាជាដើម ។
យើងគួរតែកុំប្រើហើយត្រូវប្រើ អប្សរ ឬអប្សរា , អច្ឆរា វិញ ។ រូបនាងត្រូវបាន បុព្វបុរសខ្មែរឆ្លាក់នៅលើសិលានៃប្រាសាទជា ច្រើន ពិសេសប្រាសាទអង្គរវត្ត ដែលមានរូប នាងរាបពាន់ក្នុងសណ្ឋានខុសប្លែកពីគ្នា ។ នាង អប្សរា ក៏រាំនូវរបាំផ្សេងៗដែរ ដូចជារបាំទេព មនោរម្យ និងរបាំមុនីមេខលាជាដើម ។ របាំ អប្សរាត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយសម្តេចព្រះ រាជក និដ្ឋា នរោត្តម រស្មីសោភ័ណ ជាព្រះអនុជនៃព្រះករុណាព្រះបាទនរោត្តមសុរាម្រឹត ។ ព្រះ នាយិការមានគំនិតបង្កើតរបាំនេះឡើង គឺដើម្បី ចូលរួមសម្តែងក្នុងកម្មវីធីប្រគល់រង្វាន់លើកទឹក ចិត្ត ដល់សិស្សពូកែ ដែលតែងតែប្រព្រឹត្តទៅ នៅរាល់ដំណាច់ឆ្នាំ សិក្សា ម្តងៗ ។ ព្រះអង្គបានបង្ហាត់របាំនេះដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៨ ដែលរាំជាតួឯកដោយព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រី នរោត្តម វិជ្ជរា ជាព្រះរាជបុត្រីនៃព្រះករុណាព្រះបាទនរោត្តម សុរាម្រឹត ។ ឆ្នាំបន្ទាប់ រាំ ដោយព្រះអង្គម្ចាស់ ក្សត្រីនរោត្តម សុជាតិវត្តីយា ជាព្រះរាជបុត្រី នៃព្រះករុណាព្រះបាទ នរោត្តម សីហនុ ដែល បង្ហាត់ដោយអ្នកគ្រូជាសាមី ។
ការរាំនៅសម័យនោះមានលំនាំប្រហាក់ ប្រហែលរបាំ ភួងនារី ដោយ ម៉ម ឆាវរី បានដក ពាក្យខ្លះនៅក្នុងរឿង អ៊ីណាវ បុស្បា ដោយអន្លើ សាកា និងរ៉ាត ។ ការដាក់ក្បាច់ និងការរើស ភ្លេងមកបំពេញ អ្នកគ្រូជា សាមី ជាអ្នករៀបចំ ។ ច្រៀងកំដរដោយអ្នកគ្រូ ជា ខាន់ និងអ្នកគ្រូ ឯម ធាយ ដែលយកតាមលំនាំបទ ដើមឈើ ។ របាំ អប្សរាបានឈាន ទៅដល់ចំណុចកំពូលល្អឥត ខ្ចោះ និងបានចេញរាំជាដំបូងនៅខេត្តសៀមរាប (អង្គរ)ដើម្បីថតជាខ្សែភាព យន្តដោយ លោក ម៉ាកសែល កាមីស៍ ក្នុងអំឡុង ឆ្នាំ ១៩៦១ ឬ ១៩៦២ ។ នៅឆ្នាំ១៩៦៣ ចេញទៅសម្តែងនៅ ប្រទេសបារាំង ។ នៅឆ្នាំ ១៩៦៤ ចេញទៅសម្តែង នៅសិង្ហបុរី ក្នុងពិធីសម្ពោធ មហោស្រពសិល្បៈ ទូទាំងសកល ដែលបានទទួលជោគជ័យ និងមាន ការគាំទ្រ និងកោតសរសើរពីសំណាក់ទស្សនិក ជនយ៉ាងខ្លាំង ។
បើតាមក្បាច់ចម្លាក់នៅតាមជញ្ជាំង ប្រាសាទអង្គរវត្ត និងប្រាសាទនានាបុព្វបុរស យើងមានចម្លាក់របាំនេះជាប់នឹង ជញ្ជាំងយ៉ាង ស្រស់សោភា គួរឱ្យគយគន់ធ្វើឱ្យអ្នកទេសចរ នាំគ្នាសម្លក់សម្លឹង ហើយពោលពាក្យសរសើរ មិនដាច់ពី មាត់ស្ទើរគ្រប់គ្នាពីទេពកោសល្យ និង ចម្លាក់ក្បាច់រាំ ។ ចម្លាក់ទាំងនេះគេអាចសន្និ ដ្ឋានបានថា របាំអប្សរាទំនងមានកំណើតតាំងពី មុនសម័យមហានគរ ឬសម័យអង្គរម៉្លេះ ។ ប៉ុន្តែ ឯកសារដែលទាក់ទិននឹងរបាំនេះ ត្រូវវិនាសបាត់ សូន្យរកសំណៅដើមមិនឃើញសោះឡើយ ។ ដោយគ្រាន់តែបន្សល់ទុក ត្រឹមតែរូបចម្លាក់ តែប៉ុណ្ណោះ ។ បើតាមសៀវភៅមគ្គុទ្ទេសក៏នគរ របស់ព្រះភិក្ខុ ប៉ាង ខាត់ បានបញ្ជាក់ពីប្រវត្តិអង្គរ និងរបាំអប្សរានេះថា របាំនេះត្រូវបានបង្កើត ឡើងជាផ្លូវការដោយព្រះមហាក្សត្រីយានីស៊ី សុវត្ថិ កុសុមៈនារីរតន៍ សិរីវឌ្ឍនា នាសម័យ សង្គមរាស្ត្រនិយមក្នុងខណៈដែលព្រះអង្គយាងមក ធ្វើទស្សនកិច្ចនៅសាលាបឋមសិក្សា សុធារស អំឡុងឆ្នាំ១៩៦០ ។ ក្នុងវិធីនោះក្រុមសិល្បៈរបស់កុមារបាន កាត់ក្រដាសធ្វើជាមនុស្សពាក់ដូចគ្នា និងមកុដ អប្សរាឆ្លាក់នៅជញ្ជាំង ប្រាសាទ អង្គរវត្ត បានធ្វើ ឱ្យព្រះទ័យនឹកភ្នក ព្រមទាំងផ្តួចផ្តើមបង្កើតរបាំ នេះឡើងដោយឱ្យឈ្មោះថា “របាំអប្សរា”ហើយ តួឯកដែលរាំរបាំនេះដំបូងគេល្អឥតខ្ចោះនោះ គឺ ម្ចាស់ក្សត្រីនរោត្តមបុប្ផាទេវី ។ របាំអប្សរាគេ ច្រើនជ្រើសរើសនារីដែល មានវ័យក្មេងស្រស់ ស្អាតទៅសម្តែង មានពាក់មកុដជាប់ក្បាល ព្រមទាំងមានរចនាលម្អលើដងខ្លួនតាមលំនាំ ចម្លាក់ នៅជញ្ជាំងប្រាសាទអង្គរវត្ត ។ សព្វថ្ងៃនេះ ពេលសម្តែងគេមានលេងភ្លេងប្រគំ ដែលអម ដោយបទភ្លេងមហោរី ដែលចង្វាក់នៃការរាំ មានសភាពទន់ភ្លន់ កាយវិការរស់រវើកដៃរេរាំ របាំចាក់ក្បាច់ចុះឡើង ជើងលើកដាក់តាម ចង្វាក់នៃបទភ្លេង គ្រវាសដៃថ្នមៗព្រមគ្នានឹង ក្បាលធ្វើចលនារេឆ្វេងស្តាំម្រាមដៃខ្វង់ ចង្កេះ ពត់ពេនរស់រវើក ដែលសមសួនល្អឥតខ្ចោះ ។
ប្រភព៖ ខ្មែរអប្សរា












បញ្ចេញមតិ